Norka amerykańska, wizon (Neovison vison) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych.
Nie jest blisko spokrewniona z norką europejską i oba gatunki nie mogą się krzyżować.
Występowanie
Norka amerykańska jest powszechnie spotykana w Ameryce Północnej. Występuje w niemal całej Kanadzie i 48 z 50 stanów USA.
Od lat 50. XX w. norka amerykańska występuje dziko także w Europie, gdzie została sprowadzona jako zwierzę futerkowe. Dzikie populacje tego gatunku, zostały zapoczątkowane poprzez wypuszczenia w latach 50. XX wieku na terenach ówczesnego Związku Radzieckiego i obecnie występują na Islandii, w krajach skandynawskich, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Francji, Niemczech, Polsce i części Rosji. Znikoma część norek, które przedostały się z hodowli do stanu dzikiego, w warunkach leśnych nie jest w stanie się rozmnażać ze względu na określony, hodowlany behawior.
Wygląd
Norki amerykańskie mają wydłużone ciało z relatywnie krótkimi łapami i ogonem. Głowa norki jest mała i dość płaska; palce tylnych nóg spięte błoną.
Pokryte są gęstym, miękkim, nieprzepuszczającym wody futrem, zwykle barwy brązowej. Podbródek zwykle biały.
Norka amerykańska jest większa i cięższa od swej europejskiej krewniaczki. Ciało norki amerykańskiej ma długość 30 - 43 cm, zaś długość ogona to ok. 13 - 23 cm. Masa ciała osiąga ciężar 0,7 - 2,3 kg. Samce i samice dość znacznie różnią się wielkością; podane przedziały wielkości i masy w swych górnych granicach dotyczą samców, zaś w dolnych - samic.
Hodowlana odmiana tego gatunku osiąga większe rozmiary.
Tryb życia
Norka amerykańska
Gatunek ten żyje w pobliżu śródleśnych wód. Norki amerykańskie przejawiają aktywność głównie w nocy i o zmierzchu, w ciągu dnia przebywają w samodzielnie wykopanych norach ziemnych, które mogą mieć do 3 metrów długości. Niekiedy norka nie buduje własnej nory, lecz zajmuje już istniejącą lub osiedla się w nisko położonej dziupli lub wykrocie.
Poza okresem godowym prowadzą samotniczy tryb życia i agresywnie reagują na innych przedstawicieli własnego gatunku. Granice własnego terytorium oznaczają przy pomocy wydzieliny gruczołów okołoodbytowych. Wielkość terytorium poszczególnych osobników związana jest z płcią zwierzęcia: samice mają rewiry wielkości 8 - 20 ha., obszar samca dochodzi niekiedy do 800 ha.
Dobrze pływają i potrafią nurkować do głębokości 6 metrów.
Pożywienie
Norki amerykańskie są mięsożerne i są zręcznymi myśliwymi. Zjadają drobne ssaki (piżmaki, zające, ryjówki), a także żaby, bezkręgowce - stawonogi (np. raki) i owady, a często również ryby i ptactwo wodne. Norki zjadają także jaja ptaków.
Rozmnażanie
Raz do roku samica po ok. 40 - 80-dniowej ciąży rodzi 2 - 8 młodych (najczęściej 2-3). Okres godowy przypada na okres od lutego do początku kwietnia, narodziny młodych - na koniec kwietnia lub maj. Samica rodzi w gnieździe wyścielonym włosami, piórami i suchymi roślinami. Młode spędzają w nim pierwsze tygodnie życia. Po ok. 6 tygodniach są już częściowo samodzielne, zaś na jesieni matka opuszcza je ostatecznie. Dojrzałość płciową samice osiągają po ok. roku, zaś samce - po 18 miesiącach. Żyją do 10 lat.
Norki w hodowli
Norki amerykańskie są w wielu krajach europejskich i na rosyjskiej Syberii dość powszechnie hodowane na fermach, jako zwierzęta futerkowe.
Forma fermowa tego gatunku jest znacznie większa od dzikiej (30 - 50 cm długości, ogon - 12 -20 cm. Norka hodowlana waży dwukrotnie więcej aniżeli dzika.) W warunkach fermowych uzyskano kilka odmian barwnych norki, m.in. białe, czarne czy palomino.
Od 1991 r. istnienie ferm hodujących norki amerykańskie jest zakazane w Szwajcarii (mimo, że wcześniej norki nie były tam hodowane), od 1998 - w Austrii (istniały tam 3 fermy), a od 2003 - w Wielkiej Brytanii.
Fermy norek amerykańskich to naturalne zakłady utylizacyjne - norki żywią się produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego. Największym producentem norek w Europie jest Dania.
Ciekawostki
Hodowla norek amerykańskich w celu pozyskania futra, stała się celem kampanii sprzeciwu ruchów ekologicznych. Efektem kampanii stało się likwidowanie hodowli oraz wypuszczanie przez działaczy ekologicznych tysięcy zwierząt na wolność. W ten sposób norka amerykańska zajęła pustą nisze ekologiczną powstałą po wymarłej norce europejskiej, która wyginęła na początku XX. wieku.
